Ana Sayfa › Coğrafya › Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
İklim, coğrafyanın merkez konusudur: tarım, nüfus, yerleşme ve ekonomi soruları hep iklime bağlanır. Üç ana iklim tipini eşleşmeleriyle öğren.
1. İklim Tipleri Tablosu
| İklim | Görüldüğü yer | Yağış özelliği | Bitki örtüsü | Tipik ürün |
|---|---|---|---|---|
| Karadeniz iklimi | Karadeniz kıyı şeridi | Her mevsim yağışlı (en fazla sonbahar-kış) | Orman | Çay, fındık, mısır |
| Akdeniz iklimi | Akdeniz, Ege kıyıları, Güney Marmara | Kış yağışlı, yaz kurak ve sıcak | Maki | Turunçgil, zeytin, pamuk |
| Karasal iklim | İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu | Az yağış; İç Anadolu'da en çok ilkbahar | Bozkır (step); Erzurum-Kars'ta çayır | Buğday, arpa, şeker pancarı |
Eşleşme klasikleri: her mevsim yağış = Karadeniz = orman;
yaz kuraklığı = Akdeniz = maki; ilkbahar yağışı + yaz kuraklığı = İç Anadolu = bozkır.
Bitki örtüsü, iklimin aynasıdır — soru hangisini verirse diğerini bul.
2. Sıcaklık ve Yağışı Etkileyen Faktörler
- Enlem: Güney kıyılar kuzey kıyılardan sıcaktır.
- Yükselti: Her 100 m'de sıcaklık ~0,5°C düşer; Doğu Anadolu'nun soğuğunun ana nedeni.
- Denize göre konum: Kıyılarda ılıman, iç kesimlerde karasal (günlük ve yıllık sıcaklık farkı iç kesimlerde fazla).
- Bakı: Güney yamaçlar (Kuzey Yarım Küre'de) daha çok ısınır.
- Dağların uzanışı: Kıyıya paralel dağlar nemi kıyıda bırakır → Rize çok yağışlı, hemen gerisindeki iç kesim kurak.
3. Yağış Şekilleri
- Yamaç (orografik) yağışı: Nemli havanın dağ yamacında yükselmesi — Karadeniz ve Toroslar.
- Konveksiyonel (yükselim) yağış: Isınan havanın yükselmesi — İç Anadolu ilkbaharda ("kırkikindi yağmurları").
- Cephe yağışı: Sıcak-soğuk hava kütlelerinin karşılaşması — kışın Akdeniz'de.
4. Rüzgârlar
- Kuzeyden esenler (yıldız, poyraz) sıcaklığı DÜŞÜRÜR; güneyden esenler (lodos, kıble, samyeli) YÜKSELTİR. Neden: enlem — kuzey soğuk, güney sıcak bölgelerden gelir.
- Fön rüzgârı: Dağ yamacından alçalan kuru-sıcak hava; kar erimeleri ve çığ olaylarını tetikleyebilir.
Örnek Soru: Rize'nin Türkiye'nin en çok yağış alan illerinden
olmasının nedeni?
Çözüm: Kıyıya paralel Kaçkar Dağları'nın nemli havayı yamaçta yükseltmesi — yamaç (orografik) yağışları. "Dağların uzanışı + nem" ikilisi cevabın anahtarıdır.
Çözüm: Kıyıya paralel Kaçkar Dağları'nın nemli havayı yamaçta yükseltmesi — yamaç (orografik) yağışları. "Dağların uzanışı + nem" ikilisi cevabın anahtarıdır.
🎯 Şimdi pekiştir: Bu konuyu kpssnetim.com'daki Coğrafya denemeleriyle test edebilir, puan hesaplama aracıyla netini takip edebilirsin.