LGS İnkılap – Atatürk İlkeleri

Atatürk ilkeleri, Cumhuriyet'in temelini oluşturan altı ilkeyi kapsar. LGS'de her ilkenin ne anlama geldiği ve hangi uygulamayla ilişkilendirildiği sorulur.

Altı Ok

• Cumhuriyetçilik: Egemenliğin millete ait olması ve devlet başkanının seçimle gelmesi.
• Milliyetçilik: Türk milletinin birliği ve bağımsızlığını esas alan ilke.
• Halkçılık: Toplumda sınıf ayrımı yapılmaması, herkesin eşit olması.
• Devletçilik: Ekonomide devletin yatırım yaparak öncülük etmesi.
• Laiklik: Devlet işlerinin din kurallarından bağımsız yürütülmesi.
• İnkılapçılık: Toplumu çağdaşlaştırmak için sürekli yenilik yapılması.

Atatürk ilkelerinin anlamı

Atatürk ilkeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel değerlerini oluşturur ve 1935 yılında CHP'nin altı ok amblemiyle simgelenmesiyle belirginleşmiştir. Bu ilkeler birbirinden bağımsız değil, birbirini tamamlayan bir bütündür. Sınavda bir olayın hangi ilkeyle ilişkili olduğunu bulmak, bu bütünü kavramayı gerektirir.

Altı ilke

• Cumhuriyetçilik: Egemenliğin millete ait olması ve devlet başkanının seçimle belirlenmesi.
• Milliyetçilik: Milletin birlik ve beraberliğini önceleyen, ulusal bağımsızlığı savunan anlayış.
• Halkçılık: Toplumda sınıf ayrımı yapılmaması ve herkesin eşit haklara sahip olması.
• Devletçilik: Ekonomide devletin, özel girişimi destekleyerek ve gerektiğinde doğrudan yatırım yaparak rol alması.
• Laiklik: Devlet işlerinin din kurallarından ayrılması ve din ile vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması.
• İnkılapçılık: Toplumun çağdaş uygarlık düzeyine ulaşması için sürekli yenilik yapılması.

İlkeler nasıl ayırt edilir?

Sınav sorularında verilen olayın hangi ilkeye karşılık geldiğini bulmak için olayın özüne bakılır. Bir seçim kanunu cumhuriyetçilikle, eğitimde birliği sağlayan bir düzenleme halkçılıkla, tarım ve sanayi yatırımları devletçilikle ilişkilendirilebilir. Aynı olay birden fazla ilkeyle ilişkili görünebilir; bu durumda soruda istenen ilkeye odaklanmak gerekir.

Laiklik ve milliyetçilik üzerine

Laiklik, dinin devlet yönetiminden ayrılması anlamına gelir; din karşıtlığı değildir. Milliyetçilik ise diğer milletlere düşmanlık değil, kendi milletinin bağımsızlığına ve birliğine bağlılık olarak tanımlanır. Bu iki kavramı karıştırmak, sınavda sık yapılan hatalardan biridir.

Sık yapılan hatalar

• Devletçilik ile komünizmi aynı şey gibi düşünmek.
• Laikliği dinsizlik olarak yorumlamak.
• Halkçılığı yalnızca ekonomik eşitlik olarak anlamak; kapsamı eğitim ve hukuk eşitliğini de içerir.

Çalışma önerisi

Her ilke için bir tanım, bir örnek ve bir karşıt kavram yazın. Örneğin laiklik için tanım, devletin eğitimde din dersi düzenlemesi gibi bir örnek ve din ile devlet işlerinin karışması karşıt kavramı olabilir. Bu tabloyu düzenli tekrar ederek ilkeleri birbirinden kolayca ayırabilirsiniz.

Altı ok ve CHP programı

Altı ok, Cumhuriyet Halk Partisi'nin amblemi olarak 1935'te kullanılmaya başlanmış ve Atatürk ilkelerinin sembolü hâline gelmiştir. Altı ilke, 1937'de Anayasa'ya girerek devletin temel politikası hâline gelmiştir. Bu nedenle sınavda ilkelerin hangi tarihte resmileştiğini bilmek, kronoloji sorularında size yardımcı olur.

Anayasa ile ilişkisi

1924 Anayasası'nda cumhuriyetçilik, halkçılık, milliyetçilik, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkelerinin bazıları 1937 değişikliğiyle anayasaya girmiştir. Bugünkü 1982 Anayasası'nın ilk maddeleri de cumhuriyet, demokrasi, laiklik ve sosyal devlet ilkelerini içerir. İlkelerin değişmez niteliğini gösteren hükümler, soruların sık konusudur.

Halkçılık ile devletçilik farkı

Halkçılık toplumsal eşitlik ve sınıf ayrımının kaldırılmasını anlatırken, devletçilik ekonomi alanındaki devlet rolünü anlatır. Bir öğretmenin köy okuluna gitmesi halkçılıkla, kamu eliyle bir fabrikanın kurulması devletçilikle ilişkilendirilebilir. Bu iki ilkeyi ayırmak için olayın yapılış amacına bakmak yeterlidir.

Milliyetçilik ve laiklik farkı

Milliyetçilik, milletin bağımsızlığını ve birliğini önceleyen bir anlayıştır. Laiklik ise devletin dinler karşısında tarafsız durmasını ve din ile devlet işlerinin ayrılmasını ifade eder. Sınavda bu iki ilkeyi karıştıran şıklar genellikle "dinsizlik" ya da "ırkçılık" gibi aşırı ifadelerle çıkar.

Ayrım için kısa tablo

Sık yapılan hatalar

• İlkelerin sayısını ya da adlarını yanlış hatırlamak.
• Devletçiliği komünizm ile aynı kavram saymak.
• İlkeleri birbirinden bağımsız ezberlemek; oysa birbirini tamamlarlar.