Ana Sayfa › Tarih › Kurtuluş Savaşı: Cepheler
Kurtuluş Savaşı: Cepheler ve Antlaşmalar
Bu konuda sınavın değişmez formülü: savaş → sonucunda imzalanan antlaşma → antlaşmanın "ilk"i. Eşleşmeleri tablo ile öğren.
1. Doğu ve Güney Cepheleri
- Doğu Cephesi (Ermenistan): Kâzım Karabekir komutasında kazanıldı → Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): TBMM'nin İLK askerî ve siyasi başarısı, İLK uluslararası antlaşması.
- Güney Cephesi (Fransa'ya karşı): Düzenli ordu değil, Kuvay-ı Millîye (halk direnişi) savaştı: Antep, Maraş, Urfa savunmaları. TBMM bu kahramanlığa Gazi(antep), Kahraman(maraş), Şanlı(urfa) unvanlarını vermiştir.
2. Batı Cephesi (Yunanistan'a karşı) — Savaşlar Zinciri
| Savaş | Tarih | Sonuç ve önemi |
|---|---|---|
| I. İnönü | Ocak 1921 | Düzenli ordunun İLK zaferi → Londra Konferansı'na davet, Teşkilat-ı Esasiye'nin (1921 Anayasası) kabulü, İstiklal Marşı'nın kabulü (12 Mart 1921), Moskova Antlaşması |
| II. İnönü | Mart-Nisan 1921 | "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." |
| Kütahya-Eskişehir | Temmuz 1921 | YENİLGİ; ordu Sakarya'nın doğusuna çekildi → Mustafa Kemal'e başkomutanlık, Tekalif-i Milliye Emirleri |
| Sakarya | Ağustos-Eylül 1921 | Türk ordusunun SON savunma savaşı → Mustafa Kemal'e gazilik ve mareşallik; Fransa ile Ankara Antlaşması (güney cephesi kapandı), Kars Antlaşması |
| Büyük Taarruz / Başkomutanlık | 26-30 Ağustos 1922 | Yunan ordusu kesin yenildi; işgal fiilen bitti → Mudanya Ateşkesi |
Antlaşma-tanıma klasikleri: Gümrü = ilk antlaşma (Ermenistan);
Moskova = TBMM'yi tanıyan ilk BÜYÜK devlet (Sovyet Rusya); Ankara Antlaşması = tanıyan ilk İTİLAF
devleti (Fransa). Üçünü karıştırmadan ezberle!
3. Savaşı Bitiren Belgeler
- Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922): Savaş fiilen bitti; İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşsız kurtarıldı.
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922): Lozan'a İstanbul Hükûmeti'nin de çağrılması üzerine ikilik önlendi; 623 yıllık Osmanlı saltanatı sona erdi.
- Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923): Yeni devletin bağımsızlığı ve sınırları büyük ölçüde tanındı; kapitülasyonlar KESİN kaldırıldı. Çözülemeyenler: Musul (1926 Ankara Antl.), Boğazlar tam egemenliği (1936 Montrö), Hatay (1939).
Örnek Soru: Lozan'da çözülemeyip sonradan çözülen üç konu?
Çözüm: Musul (1926), Boğazlar (1936 Montrö), Hatay (1939). Yıl-konu eşleşmesi zor seviye sınav sorusudur.
Çözüm: Musul (1926), Boğazlar (1936 Montrö), Hatay (1939). Yıl-konu eşleşmesi zor seviye sınav sorusudur.
🎯 Şimdi pekiştir: Bu konuyu kpssnetim.com'daki Tarih denemeleriyle test edebilir, puan hesaplama aracıyla netini takip edebilirsin.