Ana Sayfa › Vatandaşlık › Yargı Organları
Yargı Organları
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır (md. 9). Sorular; hangi mahkemenin neye baktığı üzerinedir — eşleştirme tablosu konunun özüdür.
1. Yüksek Mahkemeler Eşleştirme Tablosu
| Mahkeme | Görevi (sınav kalıbı) |
|---|---|
| Anayasa Mahkemesi (AYM) | Kanunların, CBK'lerin, TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğu; bireysel başvuru; Yüce Divan sıfatıyla yargılama; parti kapatma davaları. 15 üye (3'ünü TBMM, 12'sini CB seçer) |
| Yargıtay | ADLİ yargının temyiz (üst) mercii |
| Danıştay | İDARİ yargının temyiz mercii; idari uyuşmazlıklar + danışma görevi |
| Uyuşmazlık Mahkemesi | Adli-idari yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını KESİN çözer |
| Sayıştay | Kamu gelir-giderlerini TBMM adına denetler (Anayasa'da yüksek mahkemeler arasında sayılmaz ama kararları kesindir) |
Kalıp: adli = Yargıtay, idari = Danıştay, ikisinin
çatışması = Uyuşmazlık Mahkemesi, hesap denetimi = Sayıştay, anayasallık + bireysel başvuru =
AYM. Bu beşli tablo, yargı sorularının neredeyse tamamını çözer.
2. Yüce Divan
Cumhurbaşkanı, CB yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme başkan-üyeleri vb. görevleriyle ilgili suçlardan Yüce Divan'da yargılanır; Yüce Divan sıfatını Anayasa Mahkemesi kullanır.
3. Bireysel Başvuru (2010 Değişikliği)
- Anayasadaki ve AİHS kapsamındaki temel hakların kamu gücünce ihlali iddiasıyla yapılır.
- Şart: olağan kanun yollarının tüketilmiş olması.
4. Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)
- Hâkim ve savcıların mesleğe kabul, atama, disiplin işlerini yürütür.
- Başkanı: Adalet Bakanı; bakan yardımcısı tabii üyedir; 13 üyeden oluşur.
5. Yargı Bağımsızlığının Güvenceleri
- Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ mahkemelere emir-talimat veremez.
- Hâkimlik teminatı: azledilemezler, kendileri istemedikçe 65'ten önce emekliye sevk edilemezler.
- Görülmekte olan bir dava hakkında TBMM'de yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz.
Örnek Soru: Cumhurbaşkanı'nı görev suçundan yargılama yetkisi
kimindir?
Çözüm: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi. (Yargıtay çeldiricisine dikkat — Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yalnızca parti kapatma davasını açar.)
Çözüm: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi. (Yargıtay çeldiricisine dikkat — Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yalnızca parti kapatma davasını açar.)
🎯 Şimdi pekiştir: Bu konuyu kpssnetim.com'daki Vatandaşlık denemeleriyle test edebilir, puan hesaplama aracıyla netini takip edebilirsin.