Ana Sayfa › Türkçe › Sözcük Türleri (Dil Bilgisi)
Sözcük Türleri (Dil Bilgisi)
KPSS dil bilgisi sorularının çoğu, bir sözcüğün cümledeki türünü ayırt etme üzerine kuruludur. Anahtar ilke: tür, sözcüğün kendisine değil cümledeki görevine göre belirlenir.
1. İsim (Ad) ve Sıfat
- İsim: Varlık ve kavramların adı: kitap, sevgi, Ankara.
- Sıfat: İsmi niteleyen/belirten sözcük; MUTLAKA bir isimden önce gelir: "kırmızı kalem", "bu ev", "üç öğrenci".
Ayrım Tekniği: "Bu" tek başına kullanılırsa ZAMİR
("Bunu ver."), isimden önce gelirse SIFAT'tır ("Bu kitabı ver."). Aynı kural
"o, şu, hangi, kaç" için de geçerlidir.
2. Zamir (Adıl)
İsmin yerini tutan sözcüklerdir:
- Kişi: ben, sen, o, biz, siz, onlar
- İşaret: bu, şu, o (isim yerine geçtiğinde)
- Belgisiz: herkes, kimse, birkaçı, bazıları
- Soru: kim, ne, hangisi, kaçı
3. Zarf (Belirteç)
Fiili, fiilimsiyi, sıfatı veya başka zarfı belirtir:
| Tür | Soru | Örnek |
|---|---|---|
| Durum | Nasıl? | "Hızlı koşuyor." (koşma eylemini belirtiyor → zarf) |
| Zaman | Ne zaman? | "Dün geldi." |
| Miktar | Ne kadar? | "Çok güzel konuştu." |
| Yer-yön | Nereye? (eksiz!) | "İçeri girdi." ("içeriye" derse isim olur) |
Klasik Tuzak: "Hızlı" sözcüğü — "hızlı araba"da SIFAT
(ismi niteliyor), "hızlı koşuyor"da ZARF (fiili niteliyor). Neyi nitelediğine bak!
4. Edat – Bağlaç – Ünlem
- Edat (ilgeç): Tek başına anlamı olmayan görevli sözcükler: gibi, kadar, için, ile, göre, doğru, karşı.
- Bağlaç: Sözcük ve cümleleri bağlar: ve, ama, çünkü, ki, de/da, hem...hem.
- "ile" ayrımı: "ve" ile değiştirilebiliyorsa BAĞLAÇ ("Ali ile Ayşe geldi"), değiştirilemiyorsa EDAT ("Okula servis ile gidiyor").
5. Fiil ve Fiilimsi
- Fiil: İş, oluş, durum bildirir; kip ve kişi eki alır: geldi, okuyor, çalışmalıyız.
- Fiilimsi: Fiilden türeyen ama fiil gibi çekimlenmeyen sözcükler; üç türü vardır:
| Tür | Ekleri (kodlama) | Örnek |
|---|---|---|
| İsim-fiil | -ma, -ış, -mak ("mayışmak") | "Koşmak sağlıklıdır." |
| Sıfat-fiil | -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ("anası mezar dikecekmiş") | "Gelen çocuk" |
| Zarf-fiil | -ip, -erek, -ince, -ken, -meden, -eli, -dikçe... | "Koşarak geldi." |
Örnek Soru: "Koşarak gelen çocuk, mektubu uzattı." — kaç fiilimsi var?
Çözüm: "koşarak" (zarf-fiil) + "gelen" (sıfat-fiil) = 2. "Uzattı" çekimli fiildir, sayılmaz.
Çözüm: "koşarak" (zarf-fiil) + "gelen" (sıfat-fiil) = 2. "Uzattı" çekimli fiildir, sayılmaz.
🎯 Şimdi pekiştir: Bu konuyu kpssnetim.com'daki Türkçe denemeleriyle test edebilir, puan hesaplama aracıyla netini takip edebilirsin.